„Jesteśmy tym, co w swoim życiu powtarzamy. Doskonałość nie jest jednorazowym aktem, lecz nawykiem.”

Arystoteles

mar 15, 2017

"Człowiek istota społeczna - agresja". Część 1.


 

Lubię porównywać ludzki mózg do orkiestry, w której każdy instrument muzyczny odpowiedzialny jest za inne obszary, związane  z funkcjonowaniem człowieka, z życiem po prostu będącym  czasami nieprzewidywalnym. ..

Napisał: efros

Lubię porównywać ludzki mózg do orkiestry, w której każdy instrument muzyczny odpowiedzialny jest za inne obszary, związane  z funkcjonowaniem człowieka, z życiem po prostu będącym  czasami nieprzewidywalnym.  Jednym z instrumentów jest właśnie tytułowa agresja, która należy do obszarów związanych z ludzkimi emocjami. Agresja łączy się z funkcjonowaniem społecznym człowieka, z budowaniem relacji, z osiąganiem wewnętrznego szczęścia, wreszcie z dojrzewaniem do odpowiedzialności za samego siebie i innych.

W skrócie można definiować ją jako instynkt (Freund) związany z koniecznością przetrwania gatunku, napęd do działania, walki, osiągania celów. To właśnie ten rodzaj emocji, które determinują ludzkie zachowania aby uciec lub podjąć walkę w celu ocalenia życia (zrezygnować z pracy i poszukać innej, podjąć nowe wyzwania), standardu bytowania, wychowania dzieci. Agresja staje się impulsem  do oddziaływań związanych z przemocą i atakiem, popycha do aktywności (obalanie dyktatorówupominanie się o uwagę rodziców), determinuje do osiągania celów, realizowania planów, rozwoju kariery zawodowej, zwyciężania (zdobywanie szczytów), mobilizacji (walka z nowotworami).

John Dollard definiuje agresję jako reakcję na frustrację. Frustracja z kolei  pojawia się wówczas, kiedy niemożliwym staje się osiągniecie zamierzonego celu, kiedy pojawia się  głębokie rozczarowanie i zawód, kiedy podejmowane działania okazują się jałowe lub ich efekty rozmijają się z wcześniej założonymi planami, oczekiwaniami czy przekonaniami. To frustracja przyczynia się do powstawania zachowań agresywnych, w tym najczęściej destrukcyjnych lub autodestrukcyjnych. Frustracja wywołuje gniew i złość, negatywne emocje, które niewłaściwie ukierunkowane mogą przeradzać się  w zachowania agresywne nazywane także przemocą. Brak uwagi rodziców, kolegów, nauczycieli i innych może prowadzić do powstawania frustracji, a ta generuje napięcie emocjonalne. Agresja w jakiejkolwiek postaci ( np.:wulgarne czy nieprzyzwoite słowa, foch, milczenie, bicie, krytyka) stanowi wyładowanie emocjonalne, jest jak wyrzucenie powietrza z balonu, to chyba najprostsza metafora. Może być ukierunkowana na sprawcę frustracji np. matkę (okładanie pięściami, szczypanie, niewłaściwe odzywanie się) lub ojca albo kolegę w klasie, drużynie (przez ciebie znowu przegraliśmy) lub przedszkolu.  

Agresja może także  zostać przeniesiona. Frustracja wywołana relacją z rodzicami może być przenoszona na szkolnych czy przedszkolnych kolegów i odwrotnie, dziecko po powrocie do domu wyładuje złość na domowym zwierzątku albo zrani rodzica lub rodzeństwo(krzyk, bicie).

Psychologia wyjaśnia  znaczenie agresji tłumacząc ją jako nabyty popęd, wyuczona reakcją na gniew. Widać to np. w zachowaniu dzieci w okresie wczesnego dzieciństwa – poprzez zachowania agresywne chcą skupić na sobie uwagę rodzica lub otoczenia. Czynią to bardziej lub mniej skutecznie; gniewne rzucanie zabawkami lub psucie ich, bicie rodzica, krzyk, płacz, wściekłość. Gniew staje się tutaj naturalną reakcją na określone sytuacje: odebranie czegoś, upokarzanie, izolacja, ignorancja. Dzieci dopiero około 5 roku życia przyswajają sobie normy i zasady życia społecznego.

Agresja to także nawyk, zachowanie tak mocno utrwalone, że wykonywane  w sposób automatyczny. Dziecko często poddawane: frustracji np. poprzez upokarzanie czy umniejszanie; gniewowi poprzez krytykę, depersonalizację, kary będzie częściej agresywne niż dziecko, które tego typu czynnikom poddawane jest rzadziej czy incydentalnie. W omawianym przypadku wpływ na zachowania agresywne, a raczej ich intensyfikację, może mieć także temperament dziecka i oddziaływanie członków rodziny. Dziecko przeklina, bo w środowisku w którym  żyje przeklina się i jest to rzeczą naturalną; bije, bo ono  jest bite itd. Nie oznacza jednak, że tak jest zawsze.

Życie nie jest logiczne.

Agresywne zachowania dzieci i młodzieży to wynik zaniedbań, jakich doświadczyły lub doświadczają na jakiś etapach swojego życia. Dlatego pisząc o tym jak radzić sobie z agresją u dzieci i podając propozycję pracy z dziećmi mającymi skłonności do zachowań agresywnych, będę odnosić się do trudności wychowawczych wynikających z powstawania złości i frustracji. Aspołeczne zachowania dzieci są sygnałem dla dorosłych, że potrzebują one pomocy, bo same nie potrafią poradzić sobie z tym,  co zaburza ich działanie. Kiedy 11- letni Kewin obraża swoich kolegów (ty rudy konfidencie), bije dzieci ( -Zbiłeś Adama, co się stało?, -W sobotę byliśmy w pizzerii i zachowywał się jak głupi, mam zdjęcia,- Ale dzisiaj jest poniedziałek. - No to co, po prostu w sobotę zachowywał się niestosownie), niewłaściwie odnosi się do nauczycieli lub rodziców, to oznacza, że wszystkie strony potrzebują pomocy. Kewin,  ofiary jego agresywnych zachowań, w tym nauczyciele i  rodzice.

Aby zaradzić takiej sytuacji i jej podobnych, o mniejszym lub większym natężeniu,  należy przyjrzeć się dwóm obszarom:

  1. Znaleźć prawdziwe źródła złości i frustracji dziecka. Co jest przyczyną kłopotów dziecka 
    w relacjach z bliskimi, kolegami, nauczycielami?
  2. Odkryć sposób jak indywidualnie może ono poradzić sobie z własną frustracją i złością. 
    Co pozwoli mu wyjść z kłopotów aby jego samoświadomość mogła rozwijać się w harmonijnie w sensie psychicznym , społecznym i duchowym? Jak nauczyć je zmieniać impulsywna agresję w konstruktywne działanie?

To na dorosłych spoczywa odpowiedzialność za udzielenie pomocy takiemu dziecku. Agresja jest problemem dla wszystkich stron, których dotyczy.

W kolejne części – jakie są źródła złości i frustracji dzieci i młodzieży? Znaczenie relacji z dorosłymi. Poczucie własnej wartości a pewność siebie.

 

KONTAKT

EFROS
Monika Goc
ul. Drukarska 11/13
30-348 Kraków,
tel. 608 605 140
tel. 503 682 672
mgoc@efros.pl biuro@efros.pl

Strona wykonana przez: PageView